Сибирь алагдаага

Бүртгэлд сонгосон аймаг болон GPS байршлыг харуулна.

Монгол нэр

Сибирь алагдаага

Латин нэр

Allactaga sibirica

Зүйл

Allactaga sibirica

Ангилал зүй

Хээрийн

Өвчин үүсгэгчийн төрөл

Allactaga sibirica

RNQP статус

Өмнө бүртгэгдсэн

Хорио цээрийн статус

Энгийн

Шинж тэмдгийн тойм

Сибирь алагдаага нь байгалийн хээр, говийн экосистемийн бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Ургамлын үр, үндэс болон ногоон хэсгээр хооллодог боловч тариалангийн гол хөнөөлт мэрэгч гэж шууд ангилах үндэслэл хангалтгүй. Таримал ургамалтай давхцсан нөхцөлд дараах гэмтэл үүсэх боломжтой. - Тариалсан үр, соёолж буй ургамлыг идэж гэмтээх; - Ургамлын үндэс, залуу найлзуурыг мэрэх; - Ургамлын үр, ногоон хэсгийг идэх; - Нүх ухах явцад хөрсний гадарга, ургамлын үндэс орчмын бүтцийг хэсэгчлэн өөрчлөх.

ТЭМЦЭХ АРГА

Сибирь алагдаагатай тэмцэхэд популяцийн тархалт, нягтрал, таримал ургамалд учруулж буй хөнөөлийн түвшинд үндэслэн агротехникийн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх, механик хамгаалалтын хэрэгсэл ашиглах, байгалийн дайснуудыг хамгаалах, популяцийн хяналт шинжилгээг тогтмол явуулах, шаардлагатай тохиолдолд байгаль орчны эрсдэлийн үнэлгээнд тулгуурлан хууль тогтоомжоор зөвшөөрөгдсөн тэмцэх аргыг хослуулан хэрэгжүүлнэ.

Морфологийн онцлог

Сибирь алагдаага нь урт хойд мөчөөрөө үсэрч хөдөлдөг, урд мөч богино, урт сүүлний үзүүрт хар, цагаан өнгийн үсэн цацагтай, шөнийн идэвхжилтэй мэрэгч юм. Хуурай хээр, цөлөрхөг хээр, говийн бүсийн сийрэг ургамалжилттай хөрсөнд нүх ухаж амьдарна.

Үе шатны онцлог

Dipodidae

Монгол дахь тархалт

Байгаа

Аймаг/сум

Аймаг - Говь-Алтай, Аймаг - Дорноговь, Аймаг - Дорнод, Аймаг - Сэлэнгэ, Аймаг - Увс, Аймаг - Ховд, Аймаг - Хэнтий, Аймаг - Дархан-Уул, Аймаг - Баян-Өлгий

Илэрсэн байршил

Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгаа, аймаг: Говь-Алтай, Дорноговь, Дорнод, Сэлэнгэ, Увс, Ховд, Хэнтий. Хэнтий: тохиолдоц «бага», 3 бодгаль. Тариалангийн талбай, түүний захаар тархсан; судалгааны дүгнэлтээр тарималд учруулах хөнөөл бага. Эх сурвалж: Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгааны нэгтгэл, аймгуудын тайлан (Excel).

Тархалтын динамик

Дэлхийн тархалт: Монгол, БНХАУ, ОХУ-ын өмнөд Сибирь болон Төв Азийн зарим бүсэд тархсан. Монгол орны тархалт: Хээр, хуурай хээр, цөлөрхөг хээр, говийн бүсийн сийрэг ургамалжилттай, элсэрхэг болон хайргархаг хөрстэй газар тохиолдоно.

Тэмдэглэл

Судалгааны баримтаар нэмсэн. Овгийг судалгааны файлаас (Сэлэнгэ аймгийн ангилал зүйн хүснэгт) авсан. Эрсдэлийн түвшинг судалгааны «тохиолдоц бага, хөнөөл бага» дүгнэлтээр тогтоосон. ГАРААР ШАЛГАХ: хорио цээрийн ангилал түр «Зохицуулалттай хорио цээргүй» (эх сурвалжгүй, санг жишсэн); нэршлийг GBIF/COL-оор баталгаажуулах; тэмцэх арга бөглөөгүй. Биологийн онцлог (хөгжлийн үе шат, хэмжих нэгж): ангилал зүйн бүлгээр, 2026-10-18. Хорио цээрийн статус «Энгийн»: ХХААХҮС-ын 2015 оны А-90 тушаалын хавсралтын (2018 оны А-100-аар өөрчилсөн) Нэг, Хоёр жагсаалтад ороогүй, 2026-10-19.

Эх сурвалж

Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгааны нэгтгэл, аймгуудын тайлан (Excel). Импортолсон: 2026-10-18.

Хөгжлийн үе шат

Нялх төл, Өсвөр нас, Нас бие гүйцсэн үе

Үржлийн идэвхжил

Дунд

Өсөлтийн хурд

Дунд

Популяцийн өсөлт

Өсөлттэй

Амьдралын мөчлөгийн үе

Сибирь алагдаага (Allactaga sibirica) нь өвлийн ичээнд ордог, улирлын чанартай үржилтэй мэрэгч бөгөөд хавар (III–IV сар) ичээнээс гарч, IV–VI сард үржилд орон, ойролцоогоор 25–30 хоног хээл тээж, ихэвчлэн 2–6 зулзага төрүүлдэг; зулзагууд эхийн сүүгээр бойжин, өсөж хөгжсөний дараа бие даан амьдрах чадвартай болж, нас бие гүйцсэн бодгалиуд намрын улиралд өөх тосны нөөц хуримтлуулан IX–X сард өвлийн ичээнд орсноор жилийн биологийн мөчлөг давтагдана.

Температурын бага

5°C

Температурын дээд

35°C

Үе дамжилт

Нэг үе

Хэмжих нэгж

га

Хяналт-шинжилгээний хугацаа

IV–IX сар, оройн болон шөнийн ажиглалт хийх шаардлагатай .