Урт сүүлт зурам

Бүртгэлд сонгосон аймаг болон GPS байршлыг харуулна.

Монгол нэр

Урт сүүлт зурам

Латин нэр

Urocitellus undulatu

Зүйл

Urocitellus undulatu

Ангилал зүй

Хээрийн

Өвчин үүсгэгчийн төрөл

Urocitellus undulatu

RNQP статус

Өмнө бүртгэгдсэн

Хорио цээрийн статус

Энгийн

Шинж тэмдгийн тойм

Шинээр эзэмшсэн тариалангийн талбайд хөнөөл ихтэй. Үр тарианы ургамлыг соёололтоос бүрэн боловсролт хүртэл бүх үе шатанд гэмтээнэ; наранцэцэг, эрдэнэшишийн соёолго, төмс, лууван, сонгино, өргөст хэмх зэрэг хүнсний ногоог иднэ. Байнга ухаж ухсаар бэлчээрийн үнэ цэнэтэй тэжээлийн ургамлыг бүрэн устгаж, хөрсний чанарыг доройтуулна. Тахал, лептоспироз, бруцеллёз, хачигт риккетсиоз зэрэг өвчний байгалийн тээгч.

Морфологийн онцлог

Биеийн урт 315 мм, сүүл 163 мм хүртэл (биеийн уртын 4/10-аас урт). Нуруу шаргал-бор, толгой бараан; бүх биеийг нягт жижиг цайвар толбо бүрхэнэ. Хэвлий заримдаа тод шаргал-улаан. Сүүл дээд талаасаа бараан, хар-саарал, тод цайвар хүрээтэй. Хромосомын диплоид тоо 32. Нүхний гүн элсэрхэг хөрсөнд 3 м (нийт урт 15 м хүртэл, ихэвчлэн 1 амтай), шаварлаг хөрсөнд 2 м (5–7 м, 2–3 амтай).

Үе шатны онцлог

Sciuridae

Монгол дахь тархалт

Байгаа

Аймаг/сум

Аймаг - Баян-Өлгий, Аймаг - Говь-Алтай, Аймаг - Завхан, Аймаг - Сэлэнгэ, Аймаг - Увс, Аймаг - Ховд, Аймаг - Төв, Аймаг - Хөвсгөл, Аймаг - Булган, Аймаг - Архангай

Илэрсэн байршил

Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгаа, аймаг: Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Завхан, Сэлэнгэ, Увс, Ховд. Тариалангийн талбай, түүний захаар тархсан; судалгааны дүгнэлтээр тарималд учруулах хөнөөл бага. Эх сурвалж: Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгааны нэгтгэл, аймгуудын тайлан (Excel).

Тархалтын динамик

Төв болон Зүүн Азийн эх газрын бүсэд тархсан бөгөөд ОХУ-ын Өмнөд Сибирь, Өвөр Байгаль, Монгол, БНХАУ-ын хойд хэсгийн хээр, ойт хээр, уулын хээрийн бүсэд тохиолдоно. Монгол орны хойд, төв болон баруун бүсийн ойт хээр, уулын хээр, голын хөндий, өвслөг ургамлын бүрхэвчтэй газар тархсан. Хөвсгөл, Хангай, Хэнтийн уулархаг нутгийн тохиромжтой амьдрах орчинд тохиолдоно.

Тэмдэглэл

Судалгааны баримтаар нэмсэн. Овгийг судалгааны файлаас (Сэлэнгэ аймгийн ангилал зүйн хүснэгт) авсан. Эрсдэлийн түвшинг судалгааны «тохиолдоц бага, хөнөөл бага» дүгнэлтээр тогтоосон. ГАРААР ШАЛГАХ: хорио цээрийн ангилал түр «Зохицуулалттай хорио цээргүй» (эх сурвалжгүй, санг жишсэн); нэршлийг GBIF/COL-оор баталгаажуулах; тэмцэх арга бөглөөгүй. Биологийн онцлог (хөгжлийн үе шат, хэмжих нэгж): ангилал зүйн бүлгээр, 2026-10-18. Хорио цээрийн статус «Энгийн»: ХХААХҮС-ын 2015 оны А-90 тушаалын хавсралтын (2018 оны А-100-аар өөрчилсөн) Нэг, Хоёр жагсаалтад ороогүй, 2026-10-19. AgroAtlas нөхөлт (шинж тэмдэг/хөнөөл, морфологи, амьдралын мөчлөг, үеийн тоо, экологийн хүчин зүйл, үржлийн идэвх): Karlik F.A, «Агроэкологийн атлас — ОХУ ба хөрш орнууд», http://www.agroatlas.ru/en/content/pests/Citellus_undulatus/ (ОХУ ба хөрш орнуудын нөхцөлд тулгуурласан), 2026-10-19.

Эх сурвалж

Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгааны нэгтгэл, аймгуудын тайлан (Excel). Импортолсон: 2026-10-18.

Хөгжлийн үе шат

Нялх төл, Өсвөр нас, Нас бие гүйцсэн үе

Үржлийн идэвхжил

Дунд

Амьдралын мөчлөгийн үе

Хавар ичээнээс гарч үржилд орон, 25–30 хоног хээл тээсний дараа ихэвчлэн 4–9 зулзага төрүүлж, намар ичээнд орно.

Температурын бага

5°C

Температурын дээд

35°C

Үе дамжилт

Нэг үе

Экологийн хүчин зүйл

Хөрсний нөхцөл, Ургамлын бүрхэц

Хэмжих нэгж

га

Хяналт-шинжилгээний хугацаа

хугацаа IV–IX сар, өдрийн ажиглалт