Гэрийн хулгана

Бүртгэлд сонгосон аймаг болон GPS байршлыг харуулна.

Монгол нэр

Гэрийн хулгана

Латин нэр

Mus musculus

Зүйл

Mus musculus

Ангилал зүй

Гэрийн

Өвчин үүсгэгчийн төрөл

Mus musculus

RNQP статус

Өмнө бүртгэгдсэн

Хорио цээрийн статус

Энгийн

Шинж тэмдгийн тойм

Олноор үржсэн жилүүдэд үр тариа, хүнсний ногооны ургацад ихээхэн хохирол учруулна. Хүлэмж, ургуулах байгууламжид тарьсан үр, суулгацыг устгана. Агуулахад хадгалсан хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг идэж, шээс, ялгадсаараа бохирдуулна. Тахал, туляреми, хачигт хижиг, лептоспироз, трихинеллёз зэрэг өвчний үүсгэгчийг тээгч.

ТЭМЦЭХ АРГА

Гэрийн хулганатай тэмцэхэд ариун цэвэр, агуулахын хамгаалалт, механик барилт, популяцийн хяналт болон шаардлагатай үед химийн аргыг хослуулсан хэрэгжүүлнэ. Урьдчилан сэргийлэх арга: Агуулах, барилга байгууламжийн үр тариа, хүнсний бүтээгдэхүүний асгаралт, үлдэгдлийг тогтмол цэвэрлэх, хог хаягдлыг зориулалтын битүү саванд хадгалах, тэжээл болон усны хүртээмжийг хязгаарлах. Механик арга: Мэрэгчийн хөдөлгөөний зам, агуулахын хана дагуу зориулалтын хавх байрлуулах, барилтын үр дүнг тогтмол бүртгэх, үхсэн бодгалийг эрүүл ахуйн шаардлагын дагуу зайлуулах.

Морфологийн онцлог

Гэрийн хулгана нь жижиг биетэй, шовхдуу хоншоортой, харьцангуй том, дугуй чихтэй, урт, хайрслаг сүүлтэй мэрэгч амьтан юм. - Биеийн урт: 6–10 см. - Сүүлний урт: 6–10 см. - Биеийн жин: ихэвчлэн 12–30 г. - Үсэн бүрхүүл: Нуруу саарал, бор саарал, хэвлий цайвар саарал эсвэл шаргалдуу. - Шүдний бүтэц: Дээд, доод эрүүнд тус бүр нэг хос, тасралтгүй ургадаг үүдэн шүдтэй.

Үе шатны онцлог

Muridae

Монгол дахь тархалт

Байгаа

Аймаг/сум

Аймаг - Дорнод, Аймаг - Сэлэнгэ, Аймаг - Хэнтий

Илэрсэн байршил

Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгаа, аймаг: Дорнод, Сэлэнгэ, Хэнтий. Тариалангийн талбай, түүний захаар тархсан; судалгааны дүгнэлтээр тарималд учруулах хөнөөл бага. Эх сурвалж: Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгааны нэгтгэл, аймгуудын тайлан (Excel).

Тархалтын динамик

Дэлхийн тархалт: Антарктидаас бусад тивд хүн амын суурьшил, худалдаа, тээвэрлэлттэй холбоотойгоор өргөн тархсан. Монгол орны тархалт: Хот, суурин газар, малын байр, үр тарианы агуулах, хүнсний бүтээгдэхүүний хадгалах байгууламж, тариалангийн талбай болон түүний ойр орчимд тохиолдоно.

Тэмдэглэл

Судалгааны баримтаар нэмсэн. Овгийг судалгааны файлаас (Сэлэнгэ аймгийн ангилал зүйн хүснэгт) авсан. Эрсдэлийн түвшинг судалгааны «тохиолдоц бага, хөнөөл бага» дүгнэлтээр тогтоосон. ГАРААР ШАЛГАХ: хорио цээрийн ангилал түр «Зохицуулалттай хорио цээргүй» (эх сурвалжгүй, санг жишсэн); нэршлийг GBIF/COL-оор баталгаажуулах; тэмцэх арга бөглөөгүй. Биологийн онцлог (хөгжлийн үе шат, хэмжих нэгж): ангилал зүйн бүлгээр, 2026-10-18. Хорио цээрийн статус «Энгийн»: ХХААХҮС-ын 2015 оны А-90 тушаалын хавсралтын (2018 оны А-100-аар өөрчилсөн) Нэг, Хоёр жагсаалтад ороогүй, 2026-10-19. AgroAtlas нөхөлт (шинж тэмдэг/хөнөөл, морфологи, тэмцэх арга, амьдралын мөчлөг, үеийн тоо, экологийн хүчин зүйл, популяцийн өсөлт, үржлийн идэвх): Karlik F.A, «Агроэкологийн атлас — ОХУ ба хөрш орнууд», http://www.agroatlas.ru/en/content/pests/Mus_musculus/ (ОХУ ба хөрш орнуудын нөхцөлд тулгуурласан), 2026-10-19.

Эх сурвалж

Хөнөөлт мэрэгчдийн судалгааны нэгтгэл, аймгуудын тайлан (Excel). Импортолсон: 2026-10-18.

Хөгжлийн үе шат

Нялх төл, Өсвөр нас, Нас бие гүйцсэн үе

Үржлийн идэвхжил

Өндөр

Өсөлтийн хурд

Хурдан

Популяцийн өсөлт

Өсөлттэй

Хооллолтын идэвх

Дунд

Амьдралын мөчлөгийн үе

Хүний орон сууц, барилга байгууламжид амьдардаг (синантроп) зүйл; хойд бүсэд өвөлдөө барилгад, дулаан улиралд ойр орчмын талбайд шилждэг. Голдуу шөнө, үдэш идэвхтэй. Нүх энгийн, 2–3 амтай; бусад мэрэгчийн нүхийг эзэлдэг. Өвлийн нөөц хуримтлуулдаггүй. Таатай нөхцөлд жилийн турш үржинэ; жилд 3–4 (хойд бүс) – 4–5 (өмнөд бүс) удаа төллөж, нэг төлд 5–7 (14 хүртэл) зулзага; хээлтэлт ~20 хоног, бэлгийн бойжилт 2 сартайд. Олон жилийн тоо толгойн мөчлөг 4–6 жил тутам давтагдана.

Температурын бага

5°C

Температурын дээд

35°C

Үе дамжилт

Олон үе

Экологийн хүчин зүйл

Температур, Ургамлын бүрхэц

Хэмжих нэгж

га

Хяналт-шинжилгээний хугацаа

Жилийн турш, ялангуяа ургац хураалт болон хадгалалтын үед